ተመሓላለፍቲ ሕማማት፡ ከመይ ይመሓላለፉን ብኸመይ ንከላኸሎምን

ተመሓላለፍቲ (ተላገብቲ) ሕማማት ካብ ሓደ ሰብ ናብ ካልእ፡ ወይ ካብ እንስሳን ከባብን ናብ ሰብ ዝመሓላለፉ ሕማማት እዮም። ብባክተርያ፡ ቫይረስ፡ ፈንጋይ ወይ ጥገኛታት ይመጽኡ።

ቀንዲ መንገድታት ምምሕልላፍ፡ • ብኣየር — ብሰዓልን ብህንጣሮን (ከም ጉንፋዕ፡ ቲቢ)። • ብምንኻእ — ብቐጥታ ምስ ሕሙም ወይ ምስ ዝተበከለ ነገር። • ብምግብን ማይን — ብዘይተጸረየ ማይ ወይ ብዘይተሓጽበ ምግቢ (ውጽኣት፡ ታይፎይድ)። • ብደም — ብዝተጠቕመሉ መርፍእ ወይ ብዘይተጸረየ መሳርሒ (ሄፓታይትስ)። • ብጾታዊ ርክብ። • ብሓሸራታት — ብጣንጡ (ዓሶ) ወይ ብቁንጪ።

ሓፈሻዊ ምልክታት፡ ረስኒ፡ ድኻም፡ ሰዓል፡ ውጽኣት፡ ተምላስ፡ ሽፍታ ወይ ሕበጥ። ኩሉ ግዜ ግን ምልክት ኣይረአን — ገለ ሰባት ተሰከምቲ ኮይኖም ንኻልኦት የመሓላልፉ።

መሰረታዊ መከላኸሊ ሜላታት፡ 1. ኢድ ብሳሙናን ማይን ብግቡእ ምሕጻብ — ብፍላይ ቅድሚ ምግቢ ምድላውን ምብላዕን፡ ድሕሪ ሽቓቕን ድሕሪ ሕሙም ምንካእን። 2. ክታበት — ንብዙሓት ተመሓላለፍቲ ሕማማት እቲ ዝበለጸ መከላኸሊ እዩ። ናይ ህጻናትን ዓበይትን መደብ ክታበት ተኸታተሉ። 3. ጽሩይ ማይ ምስታይን ምግቢ ብግቡእ ምብሳልን ምሽፋንን። 4. ኣብ እዋን ሰዓል ወይ ህንጣሮ ኣፍካ ብኽንፊ ኢድካ ምሽፋን። 5. ብመድሃኒት ዝተነከረ መርበብ ዓራት ኣብ ዓሶ ዘለዎ ከባቢ። 6. ናይ ውልቂ መሳርሒ (መላጸ፡ ናይ ስኒ ብራሽ፡ መርፍእ) ዘይምምቕቓል። 7. ሕሙም ምስ እትኸውን ኣብ ገዛ ምጽናሕ — ንኻልኦት ካብ ምምሕልላፍ ይከላኸል።

ኣንቲባዮቲክ ንባክተርያ ጥራይ እዩ ዝሰርሕ፤ ንቫይረስ (ከም ጉንፋዕ) ኣይሰርሕን። ብዘይ ትእዛዝ ሓኪም ኣንቲባዮቲክ ምውሳድ ወይ ኣብ ማእከል ምቁራጽ ነቲ ባክተርያ ተጻዋራይ ይገብሮ — እዚ ድማ ሎሚ ዓለምለኻዊ ስግኣት እዩ።

ብህጹጽ ናብ ሕክምና ዘኸይዱ ምልክታት፡ ልዑል ረስኒ ንልዕሊ ሰለስተ መዓልቲ፡ ጸገም ምስትንፋስ፡ ጽንዓት ክሳድ፡ ምድንጋር ኣእምሮ፡ ደም ዝሓወሶ ውጽኣት ወይ ሰዓል፡ ወይ ኣብ ንኡስ ህጻን ዝኾነ ረስኒ።

እዚ ጽሑፍ ንንቕሓት ጥራይ እዩ፤ ንውልቃዊ ጉዳይኩም ንብቑዕ ሓኪም ተወከሱ።